Vorige week vond in Washington een economische top plaats waar wereldleiders de problemen bespraken. En daar keek iedereen voorzichtig naar Yi Gang, plaatsvervangend president van de Chinese Volksbank. Want China heeft een buitenlandse valutavoorraad van bijna 2 biljoen (2.000 miljard) dollar, de grootste ter wereld. Kan het westen daar niet wat van lenen?

Plasma tv’s voor arme boeren

Yi Gang sputterde beleefd tegen. China zal alles doen wat het kan om de wereldeconomie te helpen stabiliseren, zei hij. Maar dat moet dan wel gebeuren in samenwerking met andere opkomende economieën, zoals Rusland en India. Maar premier Wen Jiabao liet later doorschemeren dat het land genoeg heeft aan zijn eigen problemen. Met de wereldeconomie gaat het slecht en daarom neemt de vraag naar Chinese exportproducten af. In 2008 heeft al de helft van de Chinese speelgoedfabrieken zijn poorten moeten sluiten. Andere ondernemingen zullen volgen. De economische groei stagneert en het land kampt met sociale spanningen, omdat de welvaartsverschillen tussen stad en platteland wel erg groot worden. In oktober beloofde de regering daarom de inkomsten op dat platteland in twaalf jaar tijd te verdubbelen. Honderden miljoenen arme boeren moeten aan een plasma tv en een auto geholpen worden. Ga er maar aan staan.

Nu Chinese eisen

Daar komt nog bij dat China de VS in de afgelopen jaren al miljarden heeft geleend om de staatsschuld af te dekken. Het deed dat graag, omdat het goed was voor de Chinese exportpositie als de Amerikanen veel te besteden hadden. Maar nu die export toch alleen maar afneemt, ziet het weinig reden om financieel bij te springen. Tenzij het de kans krijgt om in ruil daarvoor politieke eisen te stellen. Want dan wordt het plotseling wel interessant om geldschieter te blijven. Het westen heeft zelf natuurlijk ook decennia lang voorwaarden verbonden aan ontwikkelingshulp. Landen moesten democratiseren, de corruptie bestrijden en de mensenrechten respecteren.

Welke eisen zou China stellen?

Kritiek op het mensenrechtenbeleid? Dat levert strafpunten op. Minder geld, dus. Wie de Dalai Lama ontvangt of aartsvijand Taiwan actief steunt, kan het helemaal vergeten. En landen die hun interne markt willen afschermen voor Chinese dumpartikelen, zoals Obama wil als hij eenmaal president is, zullen ook op hun donder krijgen.
China zal misschien meer westerse bedrijven willen overnemen en die op zijn eigen manier gaan runnen: geen inspraak; burgers die op de een of andere manier last hebben van de onderneming moeten hun mond houden; controlerende ambtenaren leg je het zwijgen op door ze om te kopen of te intimideren. En het milieu? De natuur is primair een hulpbron voor de industrie en dieren zijn er om op te eten.

Chinese banken zijn corrupt

Ondertussen denkt China dat het zijn gelijk heeft gehaald. Jaren lang is het door het westen, de regering Bush voorop, onder druk gezet om zijn financiële sector te liberaliseren. Maar de staat hield er voet bij stuk en bleef strak toezicht houden op de banken. Nu doet de regering Bush dat noodgedwongen ook. Maar of dat Chinese toezicht het land goed heeft gedaan, is maar de vraag. Bankiers steken er regelmatig miljoenen in eigen zak. Corrupte politici knijpen een oogje toe en worden daar niet op afgerekend, want China kent dan wel staatstoezicht op de banken, maar geen enkele onafhankelijke partij controleert er de staat.
Het westen injecteert nu miljarden in de financiële sector. China heeft dat al zo vaak gedaan. Zonder grootscheepse staatssteun zouden de banken daar al lang aan corruptie ten onder zijn gegaan.

Eigen zaken eerst

‘Het belangrijkste voor China is momenteel om zijn eigen zaken goed op orde te krijgen’. Dat zei premier Wen Jiabao onlangs in een telefoongesprek met premier Gordon Brown van Groot-Brittannië. Het Chinese staatspersbureau Xinhua liet dat uitlekken, dus blijkbaar wil men dat de wereld dit weet.
Die enorme valutavoorraad wil Wen voorlopig blijkbaar niet met ons delen.
Wat mij betreft is dat een zegen. Laat China inderdaad zijn eigen zaken eerst maar op orde brengen. Dan kunnen wij ondertussen evalueren wat er bij ons eigenlijk is misgegaan en tot de conclusie komen dat we ons nooit meer te afhankelijk moeten maken van een wereldmacht.

Niet politiek en ook niet financieel of economisch. Niet van de VS, en zeker niet van China!