Midden jaren negentig werkte ik, naast mijn schoolopleiding, een paar avonden per week bij ‘de PTT’. Een perfect bijbaantje. Veel verdienen, veel pauzes en gezellige collegae. Hoe eerder de post de deur uit was, hoe vroeger je naar huis kon. Op de tweede verdieping sorteerden honderd huisvrouwtjes gezellig kettingrokend ‘de handpost’. O wee, als je daar moest zijn! Door de ondoordringbare rookgordijnen konden de dames altijd ongestoord hun gang gaan. Gespannen leverde ik daar dagelijks mijn poststukje af en keerde ik met betraande oogjes weer terug op mijn werkplek. Nostalgie! En wat lijkt het lang geleden. Paffende dames, handsortering, PTT, het is allemaal al lang verboden, voorbij of veranderd.

Megalomaan sorteercentrum

Nadat ik vertokken was, ging het snel bergafwaarts met de PTT. Ze begonnen met een naamsverandering; het spreekwoordelijke begin van het einde van ieder bedrijf. Daarna volgde de verzelfstandiging in 1998, het centraliseren van de sorteercentra en het rookverbod. In mijn studententijd hielp ik in de drukke kerstperiode nog eenmaal op het ongezellige, lelijke en megalomane sorteercentrum te Nieuwegein. Het compacte sorteercentrum hartje Utrecht was opgeheven. Weg gezelligheid. Niemand mocht meer eerder naar huis. Geen lange pauzes meer en misschien nog wel het ergste van alles: geen ondoordringbare rookgordijnen. Nee, in plaats daarvan was alles zakelijk en zichtbaar, en daar werd ik op zijn zachtst gezegd niet vrolijk van. Die kerstperiode betekende dan ook het einde van mijn ‘postcarrière’.

Loonsvermindering van 15%?

De huidige problemen van het voormalige staatsbedrijf komen niet onverwacht. De postmarkt loopt al jaren terug door de voortschrijdende digitalisering. Goedkope concurrenten maken het TNT lastig. Kortom, het bedrijf heeft structurele problemen: te hoge loonkosten, toenemende concurrentie én een teruglopende markt. Valt het tij te keren? Ik zie met geen mogelijkheid hoe. Het personeel moet nu kiezen tussen twee kwaden: 15% minder loon of massaontslagen. Geen keuze om blij van te worden. Als het de loonsvermindering wordt, kan ik alleen maar hopen dat die geldt voor alle lagen van het bedrijf. Dus óók voor de grootverdienende wereldverbeteraar CEO Peter Bakker.

Privatisering zinvol?

Door de huidige problemen vraag ik af of de privatisering van het postbedrijf en het vrijgeven van de postmarkt wel zo zinvol was. Goed, er werkten veel spreekwoordelijke luie ambtenaren, maar de post kwam op zijn plek terecht en duizenden mensen gingen met plezier naar hun werk. Nu biedt de sector aan minder mensen werk, die minder plezier in hun werk hebben én de post wordt door de concurrentie minder secuur afgeleverd. Waar zit de winst? Dat betekent overigens niet dat een staatsbedrijf met monopolie nu géén problemen zou hebben. Papieren post is nu eenmaal ouderwets, want een email sturen is zo goed als gratis en een stuk sneller. In 2011 wordt de postmarkt in heel Europa geliberaliseerd.

'Hoeveel ex-PTT’ers uit de jaren negentig zullen dan hun baan nog hebben?'