Als je tactisch wilt stemmen, waar moet je dan op letten? De stemwijzer helpt niet. Als je nu nog niet weet wat de diverse partijen ongeveer willen, dan kun je beter een slimme oom machtigen. Verkiezingsprogramma’s bestuderen is ook zonde van je tijd. Die werkstukjes belanden na 9 juni in de papierbak. De CPB doorrekeningen serieus bekijken dan? Zo mogelijk nog zinlozer. Het CPB neemt de aangeleverde data van de politieke partijen namelijk wel serieus. Het resultaat zijn solide ogende staafdiagrammetjes en golvende grafiekjes zonder enige betekenis. De aangeleverde data hebben niets met de politieke werkelijkheid van 10 juni te maken. De gehanteerde modellen zijn onvolledig en de behaalde resultaten uit het verleden zijn bedroevend, maar dan ook bedroevend zwak. Nee, een zwevende kiezer die wel zelf nadenkt kijkt eerst naar wat zijn landgenoten van plan zijn. Een slimme stem is een stem op je gewenste coalitie. Helaas kan dat niet rechtstreeks in Nederland, dus zul je zelf de polls in de gaten moeten houden.

Links?

Als je hoopt op een links kabinet dan is het simpel. Het maakt allemaal niet uit wat Femke, Alexander, Job of Emile willen of zeggen, het enige dat telt is dat wat mogelijk is. Dat is niet veel. Een echt linkse regering zit er namelijk niet in. Zelfs in de 'linkse jaren zeventig' hadden de linkse partijen geen meerderheid en was er de steun van de confessionelen nodig. Het linkse electoraat schommelt in Nederland altijd rond de 40%. Al vanaf 1918. Het meest denkbare linkse kabinet is om die reden Paars of Paars-Plus. Om dat te realiseren moet de PVDA wel de grootste partij worden. D66 en GroenLinks voelen de bui al hangen, want zij vrezen dat de kiezer in het stemhokje wederom niet zal kiezen voor hun toch alleszins redelijke alternatieven. Terecht overigens, want de slimme progressief moet wel op de PvdA stemmen om gehoord te worden. Als Alexander 9 zetels haalt is dat al een verdriedubbeling, Femke heeft aan 10 zetels genoeg om de vlag uit te hangen. Beiden zullen graag aanschuiven bij een nieuw Paars. Kortom: wil je een linksige coalitie, stem dan op Job.

Rechts?

Op rechts is er veel minder duidelijkheid. De VVD is aan zet, want in de polls nu veruit de grootste rechtse partij. Door geen voorkeur uit te speken voor een mogelijke samenstelling van een nieuw kabinet, probeert de VVD een aantrekkelijk alternatief te blijven voor de twijfelende PVV-stemmer en de rechts georiënteerde D66-stemmer. Kan Mark tot het einde toe op twee paarden blijven wedden? Zijn concurrenten proberen hem te verleiden tot het maken van een keuze, maar hij reageert stoïcijns met het mantra dat de kiezer ‘eerst aan zet is’. Dat is wel waar, maar uiteindelijk draait het erom welke coalitie er komt. Het zou voor de rechtse twijfelaars daarom prettig zijn als Mark zich uitspreekt. Tot nu toe weigert de VVD dat en die strategie legt de partij in de peilingen geen windeieren. Er is veel mogelijk. Optie 1 VVD, CDA, D66, al zou de H-aftrek dan wel een boterzacht breekpuntje zijn. Optie 2. VVD, CDA, PVV. Optie 3. VVD, PvdA, D66, GroenLinks. Optie 4, ? Kortom, wie VVD stemt kan zowel een uiterst conservatief, als een progressief regeringsbeleid verwachten.

Zal de liberale zwever die onzekerheid in het stemhokje aankunnen?