Rutte en Cohen laten zich steeds negatiever over elkaar uit. Volgens Rutte is een nieuwe paarse coalitie ‘ver weg’. Is dat wel zo? En heeft Rutte wel wat te willen? Als de peilingen ongeveer uitkomen dan maakt het niet zoveel uit wat Rutte denkt of wil. Het CDA schommelt namelijk al weken tussen de 22 en 28 zetels. Laten we van het voor het CDA meest rooskleurige scenario uitgaan, het CDA haalt woensdag 28 zetels. Dat is maar liefst 13 minder dan ze nu hebben. Wat wint de opvolger van Jan Peter Balkenende door aan te schuiven bij een rechts kabinet? Na jarenlang de grootste te zijn geworden, is het vervelend om ineens de tweede viool te moeten spelen. Na een grote verkiezingsnederlaag is dat niet alleen vervelend, maar electoraal gezien ongeloofwaardig en daardoor onverstandig.

Klein kansje

Cohen heeft ook nog een klein kansje de grootste te worden en daarmee een kans op het vormen van een nieuw kabinet. Om Paars te voorkomen heeft het CDA ook bij een linkse zege een sleutelpositie. Zou de opvolger van JP in een regering van de sociaal-democraat willen zitten? Het lijkt mij uitgesloten, want het zou neerkomen op politieke harakiri. Job Cohen geeft aan liever een progressief kabinet te willen, maar een linkse meerderheid zit er zelfs in de voor hem meest optimistische ramingen niet in. Conclusie: mocht Cohen de grootste worden, dan is een verstandshuwelijk met Rutte de enige optie. Om het verstandshuwelijk kans van slagen te geven, en het aantal zetels op minimaal 76 te brengen, is een rol van mediator Pechtold onmisbaar. Mocht GroenLinks er minimaal een zeteltje bij krijgen, dan mag ze ook aanschuiven. Al is het maar om de bezoedelde naam ‘Paars’ te kunnen veranderen in Nieuw-Paars, Paars-Plus of Pimpelpaars.

Strategische stem

Dat zowel Cohen als Rutte niet overlopen van enthousiasme voor een mogelijk paarsig kabinet is niet vreemd. Door elkaar te bekritiseren hopen ze te winnen bij hun eigen potentiële achterban. Door zich als rechtse rakker te profileren hoopt Rutte PVV’ers, CDA’ers en rechtse D66’ers te verleiden tot een strategische stem op de VVD. Cohen doet exact hetzelfde voor zijn achterban. Als sociaaldemocraat roept hij een doembeeld op van de tandem Rutte-Wilders. Die optie is volstrekt onmogelijk, omdat het CDA na een groot verlies nooit in een kabinet met Wilders stapt. De PVV roept daarvoor teveel weerstand op binnen het CDA. De enige spelbreker voor een nieuw paars kabinet is het CDA. Als de peilingen er totaal naast zitten en ze onverwacht 30 of meer zetels halen dan kan de partij het beperkte verlies claimen als een morele overwinning. Halen ze minder dan 30 zetels dan is de enige verstandige optie voor hen om in de oppositie te gaan.

De VVD heeft het meest rechtse programma ooit en de PvdA heeft sinds jaren weer een uitgesproken links programma. Het is de ironie van ons versplinterde politieke landschap dat de kans op een gematigd sociaal-liberaal kabinet desondanks het grootst is.