Of we schoppen de Grieken uit de euro of we zadelen de Grieken met extra leningen op. Moeten we echt kiezen uit deze twee kwaden? Beide oplossingen zijn onbevredigend. In beide gevallen kost het de Nederlandse belastingbetaler miljarden, terwijl het geen garantie biedt op een structurele oplossing van het probleem. Is er geen betere oplossing denkbaar? Die betere oplossing ligt voor de hand, maar de politieke wil ontbreekt. In economisch opzicht is het Griekse probleem voor Europa van marginaal belang. Griekenland is qua BNP vergelijkbaar met een doorsnee Duitse deelstaat.

Een structurele oplossing voor het land van de Sirtaki is mogelijk, als er Europese solidariteit zou bestaan. Belastingsexperts, accountants en andere financiële experts zouden Griekenland weer op de rails kunnen brengen. Welke staatseigendommen leveren snel miljarden op? Hoe voorkomen we corruptie, fraude en belastingontwijking? Met middelen, expertise en een beetje geduld helpen we het land aan de rand van Europa er weer bovenop. Echter, juist het ontbreken van eensgezinde politieke wil is het werkelijke probleem dat de Europese stabiliteit in gevaar brengt.

Door het ontreken van politieke draagkracht, lijkt een structurele oplossing voor het Griekse drama onbespreekbaar. Dat is jammer, want de Griekse tragedie kan daardoor uitgroeien tot een treurspel van Europees formaat. De nieuwe eisen van Jan Kees de Jager en anderen ministers lijken redelijk, maar zijn dat niet. De gewone Griek heeft al veel moeten inleveren en wil niet nog meer dokken. Hogere belastingen, minder sociale voorzieningen en minder pensioenzekerheden. De Nederlandse bezuinigingen zijn voor de Griek een lachertje. De gewone hardwerkende Griek wil en kan geen eurocent meer betalen. En heeft de hardwerkende Kretenzer nu echt veel meer schuld aan de crisis dan de hardwerkende Texelaar?

Het Europese stelsel is gebouwd op drijfzand. Er zijn 17 eurolanden en in naam is er één monetair beleid. De realiteit is complexer. De ECB is bijvoorbeeld tegen nieuwe leningen aan Griekenland. Het complete gebrek van eensgezindheid en solidariteit maakt dat de politici zichzelf snel fundamentele vragen moeten stellen. Is ons halfbakken Europese economische beleid wel bestand tegen economische crises? Het lijkt er niet op. De aversie tegen hernieuwde steun aan Griekenland groeit. Het Europees huwelijk had altijd al iets van een verstandshuwelijk, maar de stemming verslechtert rap. In goede noch kwade dagen, in rijkdom noch armoede, of gaat die huwelijksbelofte ons toch een stapje te ver? Kan best, maar dan moeten we ook klaar zijn voor de volgende stap: de scheiding.

Dat er één Europa komt ligt niet besloten in de sterren. Een eendrachtig en eensgezind Europa is een keuze, geen natuurwet. Europa is een moetje. Mark Rutte heb ik het afgelopen weken vaak horen zeggen. “Ik heb ook niet zoveel op met Griekenland.” Daarna kwam steevast een ‘maar’ en de uitleg waarom we het land van Zorba toch maar moeten bijstaan. De crux volgens Mark: we dienen met de hulp aan Griekenland Nederlandse belangen. Zonder het zelf te beseffen legt onze minister-president met zijn uitspraak de vinger precies op de zere plek. In voorspoed zijn we Europeaan, in tijden van tegenwind is het ieder voor zich. Dat geeft geen vertrouwen.

Αντίο Ευρώπη